Fotoğraf: Harry Luff · CC BY-SA 2.0
Bir balıkçı limanından Akdeniz’in en zarif kasabalarından birine
Kalkan, Toroslar’ın denize indiği yamaçta, Fethiye ile Kaş arasındaki kıyıda kurulu. Kasaba yukarıdan aşağıya, eski limana doğru akar.
Kalkan’a hoş geldiniz
Kalkan, Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı, Fethiye ile Kaş arasındaki kıyıda kurulmuş küçük bir liman kasabasıdır. Akdağlar’ın denize indiği yamaçta, at nalı biçimli bir koyun çevresine yayılır. Beyaz badanalı taş evler yokuş aşağı limana iner; sokaklar begonvil, yasemin ve zeytin ağaçlarıyla çevrilidir.
Kasabanın eski merkezi Köyiçi, 1982’den beri kentsel sit alanıdır. Bugün Kalkan; butik otelleri, deniz manzaralı villaları, teras restoranları ve sakin atmosferiyle kitlesel turizmden uzak, özenli bir tatil yeri olarak bilinir. Yaklaşık 4 bin kişinin yaşadığı kasabanın nüfusu yazın birkaç katına çıkar.
- Konum
- Kaş ilçesi, Antalya
- Nüfus (2022)
- 3.926
- Koruma
- Kentsel sit alanı, 1982
- En yakın havalimanı
- Dalaman, ~1 sa 20 dk
“Kalkan, yıldızların dünyaya en yakın göründüğü yerdir.”— Kalkan Gökyüzü Şenliği’nde Herodot’a atfedilen söz (kaynağı doğrulanamamıştır)
Kalkan’ın tarihi
Bir balıkçı iskelesinden kentsel sit alanına: Kalkan’ın beş yüz yıllık hikâyesi.
- Antik çağ
Likya’nın ortasında
Kalkan antik Likya’nın içinde kalır ama kasabada Likya dönemine ait bir buluntu kaydedilmemiştir. Koy antik çağda bir liman olarak gelişmemiş, sığınak ve su kaynağı olarak kullanılmıştır.
- 1513
Piri Reis’in haritasında
Piri Reis, Kitab-ı Bahriye’de koyu “Ilkı Kara” adıyla kaydeder. Rumlar ise koya Kalamaki der; kasaba 1920’lere kadar bu adla anılır.
- 1811–1881
Gezginlerin gözünden
1840’ta Charles Fellows burayı “küçük bir köy” olarak anlatır. 1881’de Benndorf yaklaşık 60 ev ve 300 kişi sayar ve gece geç saatlere kadar süren canlı sokak hayatından söz eder.
- 1890–1924
Rum ticaret limanı
Osmanlı’nın son döneminde Kalkan, Rum nüfusun çoğunlukta olduğu canlı bir iskeledir. Tahıl, susam, keçi kılı, kereste, reçine, sünger ve palamut İzmir’e, adalara, Kıbrıs’a, hatta Trieste ve Odessa’ya gönderilir. Meisli tüccarlar burada depolar kurar; nüfus 1.000’i aşar.
- 1897
Kiliseden camiye
Rum Ortodoks kilisesi, çanındaki tarihe göre 1897’de tamamlanır. Mübadeleden sonra camiye dönüştürülür; bugün Atatürk Caddesi’nin batı ucundaki Mustafa Kocakaya Camii’dir.
Fotoğraf: afanc Manchester (Flickr) · CC BY 2.0 - 1923–1924
Mübadele
Türk–Yunan nüfus mübadelesiyle Rum halk Kalkan’dan ayrılır. Çoğu Atina’nın güneyindeki kıyıya yerleşir ve orada yeni bir Kalamaki kurar. Kasabanın ticareti zamanla Türk tüccarların eline geçer.
- 1920–1950
Taş evler, ahşap çıkmalar
Bugün eski kasabada gördüğünüz evlerin çoğu bu dönemden kalır: iki katlı taş evler, ahşap hatıllar, kiremit çatılar ve üst katta öne taşan ahşap çıkmalar. Meis ve Rodos’tan gelen Rum ustalar 20. yüzyıl ortasına kadar Kalkan’da çalışır.
Fotoğraf: Wusel007 · CC BY-SA 3.0 - 1928–1970
Belediye, okul ve liman
1928’de belediye kurulur, 1938’de 17 köye hizmet veren iki katlı ilkokul yapılır. Kalkan 1970’lere kadar çevrenin tek limanı olarak önemini korur; karayolları geliştikçe deniz ticareti azalır.
Fotoğraf: Volker Höhfeld · CC BY-SA 4.0 - 1960–1980
Yatçılar ve ilk turistler
Kalkan’ı önce yatçılar keşfeder; 1970’lerde ilk ziyaretçiler gelir, 1980’lerden itibaren turizm hızla büyür. Belediye 1974’te yeniden kurulur.
- 1982
Koruma altında
6 Şubat 1982’de eski merkez Köyiçi kentsel sit alanı ilan edilir. Yaklaşık 7 hektarlık alanda 40 kadar tescilli yapı vardır; eski evlerde pencereye kadar her değişiklik izne bağlıdır.
- 2000–2014
Villalar ve İngilizler
2000’lerde yamaçlar villalarla dolar ve büyük bir İngiliz topluluğu yerleşir. 2006’da ilk beach club açılır; 2011’de ziyaretçilerin yüzde 96’sı Birleşik Krallık’tan gelir. Hızlı yapılaşma, eski dokuyu koruma tartışmalarını da beraberinde getirir. 2014’te Kalkan belde statüsünü kaybedip Kaş’a bağlı bir mahalle olur.
Mahalleler
Kalkan’da yatırım
Deniz manzaralı villalar, güçlü yazlık kiralama talebi ve kısıtlı arsa arzı Kalkan’ı yatırımcılar için cazip kılıyor. Yabancılar Türkiye’de belirli kurallar çerçevesinde mülk alabiliyor; 400.000 ABD doları ve üzeri gayrimenkul alımı vatandaşlık başvurusuna imkân tanıyor. 2024’ten beri kısa dönem kiralama için Kültür ve Turizm Bakanlığı izni gerekiyor. Bölge, satın alma ve kiralama süreçlerinde yatırımcılara yardımcı oluyoruz.